DEN HAAG — Geen schuldsanering bij een ‘Nee’ tijdens het referendum, daarvoor gaan binnen de Tweede Kamer steeds meer stemmen op. SP-Kamerlid Ronald van Raak sprak zich er vandaag tijdens een Kamerdebat zelfs over uit om de geldkraan richting Curaçao helemaal dicht te draaien mocht de bevolking tegen de onderhandelingsresultaten stemmen.

door Christel van Bebber

Tijdens een algemeen overleg van de commissie Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (NAAZ) met staatssecretaris Ank Bijleveld-Schouten (Koninkrijksrelaties, CDA) benadrukten de leden vanochtend dat een ‘Nee’ in hun ogen heel onverstandig zou zijn. “Dan ook geen schuldsanering”,  aldus Jan Schinkelshoek van de grootste regeringspartij CDA. Volgens Schinkelshoek kan er geen sprake van zijn dat er straks selectief wordt gewinkeld. “Curaçao schrapt en Nederland dokt: zo werkt het niet”, aldus het Kamerlid.
SP’er Ronald van Raak liet zich in felle bewoordingen uit over een eventueel ‘Nee’. Volgens Van Raak kan Curaçao dan beter kiezen voor onafhankelijkheid. “En dan ben je dus ook zelf verantwoordelijk voor je inkomsten.” VVD’er Johan Remkes wees er nog eens op dat de schuldsanering er alleen voor bedoeld is zodat alle delen van het Koninkrijk daarna hun eigen broek kunnen ophouden. “Op dat punt doen we absoluut geen concessies.”

Staatssecretaris Bijleveld denkt dat het heel duidelijk is dat het aanbod van de schuldsanering eenmalig is. “Ik heb tijdens mijn reis naar de eilanden gezegd dat we een samenhangend pakket maatregelen hebben geboden. Daar kan niets uit en we gaan niet heronderhandelen. De schuldsanering is een eenmalige unieke kans.”
Alleen John Leerdam van coalitiegenoot PvdA wilde niet zeggen wat een eventueel ‘Nee’ voor zijn fractie betekent. “De premier van de Antillen stapt dan op, er komen nieuwe verkiezingen en dat zal consequenties hebben. Maar we zijn nog niet zo ver om uitspraken te doen over het stoppen van de schuldsanering.”
De commissie vroeg aan Bijleveld of ze een ‘plan B’ heeft voor het geval op 15 mei de slotverklaring van de Ronde Tafel Conferentie wordt verworpen, maar daarop wilde ze niet ingaan.
Er blijven in de Kamer ook veel zorgen bestaan over de Bon Futuro-gevangenis waar recent een gedetineerde zwaar mishandeld werd. Ineke van Gent van GroenLinks hield een pleidooi om in te grijpen via artikel 43 van het Statuut. “Dat kan daarvoor goed gebruikt worden”, vindt ze. “Ik ben niet van plan dit soort wantoestanden te blijven accepteren. Waarom grijpt de staatssecretaris niet in?”
Volgens Van Gent moeten ook de gezondheids- en milieuproblemen rond de Isla acuut een halt worden toegeroepen. “Scholen moeten sluiten, mensen worden ziek. Het Statuut biedt handvatten dit niet langer te pikken.”
De staatssecretaris ziet evenwel niets in het inzetten van artikel 43. “Beide onderwerpen kunnen nog geadresseerd worden in het land zelf”, legt ze uit. “Als dat niet meer kan, is er artikel 43. Incidenten zijn geen reden om naar het Statuut te grijpen.”
Over St. Maarten zijn de Kamerleden zeer kritisch. Er bestaan grote zorgen over de rechtshandhaving, goed bestuur en de overheidsfinanciën. Volgens Van Raak wordt het zelfs tijd om te concluderen dat St. Maarten geen land kan worden. Hij vond vooralsnog echter geen gehoor bij zijn commissiegenoten.

Zelf prijs betalen bij ‘Nee’’
Gedeputeerde van Staatkundige Structuur Zita Jesus-Leito (PAR) ziet in de toon van het Kamerdebat een extra aansporing om vaart te maken met de staatkundige hervormingen. “We hebben een hele goede deal onderhandeld. Een beter pakket kun je niet krijgen. Laten we snel beslissen en doorgaan. Onder deze deal kan Nederland niet meer uit.”
Jesus-Leito denkt niet dat de woorden van staatssecretaris Bijleveld slechts loze dreigementen zijn. “Nu met de financiële crisis is het voor alle landen moeilijk geworden. We hebben nu de kans om uit de schulden te komen, als we ons houden aan onze afspraken. Daar moeten we nu gebruik van maken en vooral niet de bevolking oproepen om ‘Nee’ te stemmen.”
In dat geval is de schuldsanering van tafel, staat voor de gedeputeerde buiten kijf. “Wie gaat dan de schulden betalen? Wat gaat er gebeuren: de raffinaderij verkopen? Levert die genoeg op? En wat gaan we doen met de rest van de schulden? De bevolking zou bij een ‘Nee’ zelf de prijs moeten gaan betalen.”

Chantage
“Chantage en inmenging”, vindt Eunice Eisden (MAN) de houding dat met een ‘Nee’ de schuldsanering ook van tafel is. “Daarmee probeer je een uitslag te beïnvloeden. Integriteit is hier echt niet aan de orde.” Eisden vindt dat de schuldsanering ‘niet als wisselgeld’ gebruikt mag worden. Ze wijst erop dat niet de hele schuld wordt overgenomen. “Nu is er sprake van een goede eindpositie van het Land Antillen, maar een slechte startpositie voor het Land Curaçao.”
Bovendien kan de schuldsanering tussentijds stopgezet worden als er niet aan de voorwaarden voldoen wordt, benadrukt Eisden. “Ik heb het altijd al zien aankomen. Nu stellen ze ook voorwaarden aan de politie. Op deze manier ben je nooit klaar en blijf je altijd gevangen in een soort twilight zone.”