Nees Mosselhandel uit Mechelen begrijpt niet waarom zijn collega Marchant geen mosselen meer levert aan zijn klanten. De Brusselse schaaldierengroothandel startte met een boycot van de Zeeuwse mossel. "Vorige week was de situatie inderdaad slecht en hebben wij onze leveringen aangevuld met buitenlandse mosselen", erkent Nees. "Maar sinds deze week is de lucht opgeklaard en kan ik zo veel Zeeuwse mosselen krijgen als ik wil, weliswaar tegen hoge prijzen."
    Vorige week bevoorraadde Nees Mosselhandel zijn klanten noodgedwongen voor een deel met Franse en Noorse mosselen. "Je kan als restaurant moeilijk tot 19u mosselen serveren en geen avondservice meer bieden. Sommige van mijn klanten hebben de Zeeuwse met de buitenlandse mosselen gemengd en zo op de menukaart gezet. De consument heeft dat goed aanvaard. Er kwamen geen klachten. Deze week kan ik bij mijn mosselproducent Delta zo veel Zeeuwse mosselen krijgen als ik wil. Marchant koopt bij Prins & Dingemanse. Hebben zij te weinig op de veiling gekocht of willen ze in Brussel niet zo veel geld betalen voor Zeeuwse mosselen?"
    Volgens Nees Mosselhandel zitten de mosselboeren in Yerseke gedeeltelijk door hun eigen schuld met problemen. "Eigenlijk zouden ze een jaar moeten overslaan, om de natuur een herstelperiode te gunnen. Maar ze hebben schrik dat de Belgen in dat seizoen de buitenlandse mosselen zullen ontdekken. De consument wordt dat gezeur rond de Zeeuwse zat. Te klein, te duur: het is elk jaar wat anders."




Het wat en hoe van de mossel

Mosselen?

Mosselen zijn weekdieren, die vooral in de kustgebieden leven. In de Oosterschelde en de Waddenzee komen zij in grote aantallen voor. In het voorjaar en de zomer vindt de voortplanting plaats. Miljoenen larven komen dan vrij en zwemmen in de kustgebieden en zeearmen rond. Na ongeveer een maand begint de schelp zich te ontwikkelen en zinkt het zogenaamde mosselzaad onder het gewicht van de schelp naar de bodem. Met behulp van hun baard (de zogenaamde byssusdraden) hechten zij zich vast aan de zeebodem, aan voorwerpen of aan elkaar. Het voedsel van de mossel bestaat uit planktonalgen. Mosseltjes van ongeveer 1 centimeter groot noemt men mosselzaad. Wanneer de mosselen circa vier tot vijf centimeter lengte hebben, worden ze 'halfwasmosselen' genoemd. Na ongeveer twee jaar zijn de mosselen zes tot zeven centimeter groot en geschikt voor de verkoop als consumptiemossel.

R-maanden?

Het mosselseizoen loopt van juli tot mei, dus niet alleen tijdens maanden met een 'r'. Verse mosselen zijn al verkrijgbaar vanaf de tweede helft van juli. Slechts drie maanden, van half april tot half juli, moet de consument zich tevredenstellen met diepgevroren mosselen.

Zeeuws?

Mosselen komen in Nederland voor in twee gebieden: de Oosterschelde en de Waddenzee. Men spreekt van 'Zeeuwse' mosselen omdat ze allemaal hun eindstation in de Oosterschelde hebben. Daar worden ze ook verwaterd of zandvrij gespoeld. Door het verwateren in de Oosterschelde is de mossel 'Zeeuws'.

Hoeveelheid?

De Waddenzee en de Oosterschelde omvatten samen zo'n 6.000 ha. De mosselproductie is afhankelijk van allerlei natuurlijke factoren zoals stroomsnelheid, storm en ijsgang, beschikbaarheid van mosselzaad en aanbod van levend voedsel in het water. Ook cultuurtechnische elementen spelen een rol, zoals de wijze waarop mosselen worden uitgezaaid, de selectie van de kweeklocaties en de maatregelen tegen natuurlijke vijanden als zeesterren. Al deze factoren kunnen er toe leiden dat de opbrengsten per jaar verschillen.

Bewaring?

Op de verpakking van de mosselen treft u in ieder geval een verpakkingsdatum aan. Steeds vaker staat er ook een vervaldatum op. Van het moment van verpakking tot het moment van consumptie zit een houdbaarheidstermijn van vier tot zes dagen. De juiste bewaartemperatuur ligt onder de zeven graden Celsius.

Dood of levend?

Wanneer u mosselen uit de verpakking haalt, is het verstandig de goede van de slechte te scheiden voor u ze kookt. Wijd openstaande mosselen zijn meestal dood. Hoe controleert u of ze echt dood zijn? Hou de open mosselen met de bolle kant onder de koude kraan en tik tegelijkertijd even tegen de schelp. Sluit de mossel zich, dan is ze nog levend en kan ze gewoon worden gegeten.

Dichtblijvers?

Tijdens het koken openen de mosselen zich. Dat zijn de exemplaren die u kunt eten. Zijn er ook bij die dichtblijven? Open ze met een mesje. De mossel blijft dicht omdat ze een krachtiger sluitspier heeft. Heel incidenteel gaat het om een slikmossel, een mossel die vacuüm gezogen is met slik. Open de mossel daarom boven een apart bord en niet boven de pot.

Ziek?

Sommige mensen zijn overgevoelig voor mosselen. Het eten van mosselen leidt dan tot huidirritatie en misselijkheid. Eiwitten zijn de boosdoeners. Mensen met een lichte allergie voor mosselen zullen er alleen last van hebben bij het begin van het seizoen. In de maanden met de 'r' loopt het percentage eiwit iets terug. Wanneer deze overgevoeligheid zich openbaart, kan het drinken van een glas melk vaak verlichting brengen.

Zwanger?

De legende vertelt dat je geen mosselen mag eten tijdens je zwangerschap. Dat verhaal is inmiddels achterhaald. Vroeger kon men mosselen minder makkelijk op een koude plaats bewaren, zodat ze sneller vatbaar waren voor salmonella. Tegenwoordig is dat probleem volledig uitgegomd. Je kunt dus gerust mosselen eten tijdens je zwangerschap.

Gezond?

Mosselen zijn rijk aan hoogwaardige voedingsstoffen als mineralen, vitaminen en eiwitten. Zij bevatten per gewicht veel eiwit en slechts 1% vet. Bovendien behoort dit tot de categorie van de onverzadigde vetzuren, zodat het eten van mosselen niet leidt tot verhoging van het cholesterolgehalte. Verder hebben mosselen een hoog jodiumgehalte en bevatten zij seleen, koper en ijzer.

Grootte?

Mosselen worden in vijf verschillende grootteklassen ingedeeld. Dat zijn van groot naar klein: Goudmerk
Jumbo
Imperiaal
Super
Extra

Zilveren lepel?

Vroeger gebeurde het niet zelden dat men met de mosselen een zilveren lepel kookte. Als de lepel zwart kleurde, waren de mosselen bedorven.
(Bronnen: Nederlands Visbureau, Productschap Vis)


"Zeeuwse mosselen zijn als tamme konijnen"

Televisiekok Herwig Van Hove vindt de hele mosselkwestie een commerciële hype. "Ik doe aan die psychose niet mee. Er zijn toch alternatieven zat, zoals vis, Franse en Schotse mosselen."
    "Het is een stomme commerciële kwestie. Het gaat hier om een aantal mosselbonzen die de hele markt in handen hebben. En zo'n klein groepje, dat orkestreert wel makkelijk. Zij drijven de prijzen op en nu reageert men alsof de hele Vlaamse cultuur bedreigd wordt, door het uitblijven van een grote aanvoer van de Zeeuwse mossel. En de media haken daar in deze komkommertijd graag op in."
    Van Hove wil niet horen van startdata voor seizoensproducten. "De mosselen willen de beaujolais primeur achterna, die ook op een bepaalde datum wordt gelanceerd. Ze proberen dat nu ook met de maatjes. En binnenkort volgt een gelijkaardig spel met de asperges en het witloof. Ik speel dat dus niet mee. Ik ga gewoon naar de markt en kijk wat er voor lekkers ligt, maar ik wacht niet op dit of dat product."
    "En als de mosselen zo duur blijven, mogen de Nederlanders ze gerust zelf verorberen. Ik eet net zo graag vis of Franse en Schotse mosselen. Die zijn kleiner maar wel wild, in plaats van gekweekt zoals de Zeeuwse. Vergelijk het met wild en tam konijn. Het eerste smaakt toch ook veel lekkerder. Wij geloven allemaal dat mosselen dik en groot moeten zijn zoals de Zeeuwse. Zelfs onze smaak is daarop al ingesteld. Maar je moet in al die dingen veel afwisselen en niet afhankelijk worden van een bepaald product."


Het hele jaar door mosselen op het menu

Mosselhandelaren in Yerseke willen het hele jaar door mosselen gaan aanbieden. De ceremonie van de opening en de sluiting van het mosselseizoen lijkt hiermee ook van de baan.
Hoeveel handelaren het hele jaar door mosselen zullen aanbieden staat niet definitief vast. Een van de grotere aanbieders, Prinse & Dingemans, gaat deze stap in ieder geval zetten. "Wij hebben gemerkt dat de vraag naar de mosselen eigenlijk het hele jaar door blijft bestaan", zegt commercieel directeur E. Foudraine. "Wij zijn een commercieel bedrijf, dus proberen we in te gaan op wat de markt van ons vraagt. Daarom willen we nu dus het hele jaar door leveren. Ook van begin april tot half juli, de periode waarin de mosselverkoop normaal gesproken stil ligt."
Prinse & Dingemans zal streven om het hele jaar Zeeuwse mosselen te blijven verkopen. Foudraine: "We kunnen niet per definitie zeggen of dat lukt, maar we gaan het in ieder geval proberen. Vooralsnog hebben we een redelijke voorraad en moeten we een heel eind kunnen komen. Het zou kunnen dat we eind juni, begin juli niet meer de Zeeuwse mosselen kunnen leveren. Zoals we het nu inschatten zou dit niet langer dan drie weken hoeven te duren. In deze periode zullen we - indien nodig - mosselen vanuit het buitenland laten komen. Hierbij moet je denken aan landen zoals Denemarken, Noorwegen of Frankrijk."
Secretaris J. Holstein van de Vereniging Mosselhandel ziet een vervaging van de exacte seizoengrenzen: "De handelaar bekijkt per jaar wanneer hij zijn laatste levering kan doen en sommige handelaren zijn in staat om het hele jaar door te leveren. Hoeveel er dat dan precies zijn weet je van te voren niet, maar het is wel duidelijk dat er geen echte stop meer zal zijn."
Volgens Holstein verdwijnt hiermee ook de start van het mosselseizoen, waarbij complete karavaans op de eerste mosseldag uitrijden om de verse mosselen in den lande, maar ook over de grens, te verspreiden. "De aandacht voor nieuwe aanvoer van mosselen zal minder op de eerste dag zijn geconcentreerd, maar over meerdere weken worden uitgesmeerd. En dat is maar goed ook, want we brachten onszelf hiermee in de problemen. Met alle aandacht die we voor de eerste mosselen vroegen - en dus voor de seizoensopening - creëerden we een vraag naar mosselen die we helemaal niet aankonden en werd een klant bijvoorbeeld maar dertig procent geleverd van wat hij had besteld. Dat probleem wordt opgelost zodra we ons minder op één datum focussen."

Kari Van Hoorick GPD

top